احداث گلخانه مکانیزه تولید نشا



احداث گلخانه مکانیزه تولید نشا (seedling):

تولید مکانیزه نشای گیاهان زراعی، کسب و کار پرسود و اشتغال زایی است که موجب کاهش مصرف آب و نهاده ها و همچنین کاهش هزینه های بالای تولید خواهد شد. امروزه با توجه به رشد جمعیت و نیاز به منابع غذایی بیشتر همچنین محدودیت منابع آب و خاک، استفاده از روش های نوین و مکانیزاسیون در کشاورزی امری ضروریست. در ایران نیز سال ها کشاورزی در سطح گسترده و به شیوه سنتی انجام شده و سبب تخریب منابع خاک و آب شده طوری که به تدریج شاهد پدیدار شدن فروچاله ها در زمین های زراعی و همچنین کاهش بسیار زیاد سطح آب زیرزمینی هستیم. با شرایط امروز ایران تغییر کشت از فضای باز به گلخانه امری ضروری است و با توجه به گسترش گلخانه ها نیاز به بذر و نشای مرغوب بالاتر می رود. با توجه به افزایش هزینه های تولید از جمله افزایش قیمت بذر و محدودیت نهاده های تولید استفاده از نشا به جای کشت مستقیم بذر ضروری بنظر میرسد، کشت نشایی مزایای زیادی دارد که در مقالاتی جداگانه به تفصیل به آنها پرداخته ایم. چند مورد از این مزایا: مصرف بذر کمتر، زودرسی محصول، امکان کنترل بهتر شرایط محیطی در مراحل مختلف تولید و همچنین امکان انتخاب گیاهان قوی و سالم جهت کاشت می باشد. در این مقاله قصد داریم شما را با چگونگی احداث یک گلخانه تولید نشای مکانیزه آشنا کنیم.

صدور مجوز تولید نشای مکانیزه سبزی و صیفی در گلخانه

در ابتدا درخواست برای احداث گلخانه تولید نشای مکانیزه به همراه مدارک لازم به جهاد شهرستان ارائه شده و پس از بازرسی کارشناسان از زمین و تامین منابع آب و برق و سوخت مورد نیاز پروانه تاسیس و سپس پروانه بهره برداری و در ادامه در صورت نیاز پروانه توسعه و . . .  صادر می شود.

شرایط تولید نشا:

سازه و تاسیسات مورد نیاز:

آب: میزان آب لازم جهت فعالیت های گلخانه ای از نظر کمیت و کیفیت با توجه به نیاز آبی گیاه و مصارف جانبی برآورد شده و باید مورد آزمون و تجزیه علمی قرار گرفته و مورد تایید سازمان جهاد کشاورزی استان قرار گیرد.

برق: میزان برق با توجه به سطح گلخانه و نوع تجهیزات بکار رفته در آن پیش بینی و محاسبه می گردد. همچنین تامین موتور ژنراتور تولید برق که کفاف میزان برق مورد نیاز واحد تولیدی را بنماید ضروریست.

سوخت: تامین سوخت مورد نیاز بر حسب متراژ واحد تولیدی و متناسب با شرایط اقلیمی و رعایت استانداردهای سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور ضروریست.

امروزه در طراحی گلخانه ها تحولات بسیار خوبی رخ داده، بلندتر شدن سقف گلخانه ها، نصب دریچه های جانبی و سقفی، استفاده از سیستم های خنک کننده و مه پاش موجب کاهش مصرف انرژی در گلخانه ها شده است.

پوشش های گلخانه: پوشش گلخانه عامل بسیار مهمی در کیفیت تولید بشمار می رود، با توجه به اقلیم گلخانه و در نظر گرفتن میزان تابش نور و باد منطقه و همچنین نوع و میزان بارش از پوشش های مختلفی چون شیشه، فایبرگلاس، پلی کربنات، و . . .  استفاده می شود.

سیستم های سرمایش و گرمایش: از این سیستم ها به اختصار می توان از سیستم های فعال تهویه و خنک کننده تبخیری خصوصا برای مناطق با رطوبت محیطی پایین و همچنین برای گرمایش می توان از انواع بخاری ها با مواد سوختی مختلف که بخارات سمی تولید نکنند استفاده نمود. یکی از سیستم های گرمایشی بسیار مناسب و پربازده برای گلخانه های تولید نشا استفاده از دیگ بخار مرکزی و لوله های آب داغ یا لوله های پرده دار در زیر سکوها است. در چنین حالتی از گرمایش، ریشه های گیاه بهتر گرم می شوند و حرارت زیادی در بالای محصول هدر نمی رود. درصورتی که از لوله های پره دار استفاده شود باید توجه داشت گرمای چند برابر نسبت به لوله های مرسوم تولید می شود، این لوله ها باید یکنواخت زیر سکوها توزیع شوند. 

سیستم آبیاری: بهترین شیوه آبیاری برای گلخانه های تولید نشا استفاده از بوم های آبیاری است. این بوم ها آبیاری را به صورت پاششی و یکنواخت روی نشاها انجام داده کمترین آسیب وارد می شود. همچنین این بوم ها اغلب امکان محلول پاشی را نیز فراهم میکنند. در صورت استفاده از بوم قابلیت برنامه ریزی آبیاری به صورت خودکار با حداقل نیروی کار وجود خواهد داشت.

 

بستر کشت: دو نوع بستر کشت وجود دارد: بستر خاکی و بستر غیر خاکی. در تولید نشاء مکانیزه استفاده از بستر خاکی توصیه نمی گردد. بسترهای غیر خاکی از جمله کوکوپیت، پرلیت، پیت ماس، و انواع کمپوست های آلی را می توان نام برد که به صورت تکی یا ترکیبی استفاده می شوند. نکته مهم در بستر کشت نشا، استریل و عاری از بیماری، حشرات، بذر علف های هرز و نماتدها بودن آن است. برای بستر کشت از ترکیب موادی که نام بردیم استفاده می شود که باید توجه داشت ترکیبی انتخاب شود که نگه دارنده رطوبت، زهکشی مناسب و تهویه خوب در محیط ریشه را فراهم آورد.

ظروف کشت:

     

سینی های نشا ظروفی هستند متشکل از حفره های جداگانه که هر بذر در یکی از این حفره ها قرار گرفته و بذور مجزا از هم رشد و نمو می کنند و نشای حاصله را نشای توپی می نامند. این سینی ها در بازار با جنس های مختلفی موجود هستند از جمله پلاستیکی (پلی استایرن)، یونولیتی و . . .  امروزه مهمترین و اقتصادی ترین شیوه تهیه نشا، کشت بذر در سینی های نشای پلی استایرنی یا به اصطلاح طلقی است. این ظروف قیمت ارزانتر و البته دوام کمتری هم دارند. باید توجه داشت قبل از کشت بذر سینی ها ضد عفونی شده و بدور از آلودگی باشند. این سینی ها معمولا یکبارمصرف هستند و بسته به ضخامت سینی قیمت های مختلفی دارند. شکل حفره ها و حجم آنها متفاوت است و بسته به نوع بذر انتخاب می شوند. گیاهانی که ریشه عمیق تری دارند نیازمند حفره با حجم بزرگتری هستند. در مقاله ای دیگر درباره نحوه پرورش نشا در گلخانه مکانیزه تولید نشا مفصل مطالبی ارائه خواهیم کرد.